( وَ طَعَنُوا فِي دِينِكُمْ - 12 / توبه ) « 1 » كه هر دو آيه در همين معنى اخير است ( يعنى استعاره از نيزه زدن ) . طغي : فعل اين واژه - طَغَوْتُ و طَغَيْتُ طَغَوَاناً و طُغْيَاناً - است ، يعنى : گستاخى و گردنكشى كرد . أَطْغَاهُ كذا : او را به طغيان واداشت . طُغْيَان : زياده روى و نافرمانى و سرپيچى از حقّ است ، در آيات : ( إِنَّهُ طَغى - 26 / طه ) « 2 » ( إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى - 6 / علق ) « 3 » ( قالا رَبَّنا إِنَّنا نَخافُ أَنْ يَفْرُطَ عَلَيْنا أَوْ أَنْ يَطْغى - 45 / طه ) « 4 » ( وَ لا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي - 81 / طه ) « 5 » خداى تعالى گويد : ( فَخَشِينا أَنْ يُرْهِقَهُما طُغْياناً وَ كُفْراً - 80 / كهف ) « 6 » ( فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ - 15 / بقره ) « 7 » ( إِلَّا طُغْياناً كَبِيراً - 60 / اسراء )

--> ( 1 ) ابن اثير و ابن فارس در تفسير اين حديث مىنويسند منظور اين است كه اگر امام و پيش نماز در خواندن و قرائت زبانش بند آمد يا نتوانست كلمات را درست ادا كند بر كسانى كه پشت سر او هستند لازم است او را يارى نموده و كلمات صحيح را به گوش او برسانند و تفهيم كنند . گويى كه كلمات را مانند غذا در دهان او مىرسانند . ( النّهايه 3 / 127 - مقاييس اللّغه 3 / 411 - لسان العرب ج 12 ) راغب واژه - ارتياح - را در تفسير حديث ذكر كرده كه به معنى راحت و شادمانى است و ديگران - ارتج عليه - نوشته‌اند يعنى ادا نكردن سخن ، و باز - راغب - استفتاح را - استخلاف معنى كرده و ديگران همان استفتاح دانسته‌اند . ( 2 ) در بارهء فرعون است كه مىگويد : او در گستاخى زياده روى نموده تا جائى كه ادّعاى خدايى كرد . ( 3 ) محقّقا اگر انسان خود را بىنياز ديد گستاخى و نافرمانى مىكند . ( 4 ) سخن موسى و هارون با خداوند است كه مىگويند : پروردگار ما بيم داريم از اينكه در اذيّت ما زياده روى كنند و يا اينكه طغيانشان فزونى گيرد . ( 5 ) خطاب به قوم بنى اسرائيل است كه با بهانه‌گيرى از حضرت موسى ( منّ و سلوى ) خواستند و پس از دريافت ( منّ و سلوى ) خداوند از جهت تربيت نفسانى به آنها مىگويد : از چيزهاى پاكيزه كه روزيتان كرده‌ايم بخوريد و زياده روى مكنيد كه خشم من به شما مىرسد . ( 6 ) بيم داشتيم كه آنها را به طغيان و كفر دچار كند . ( 7 ) كسانى كه گمراهى را به هدايت خريدند ، كارشان باستهزاء نمودن مؤمنين مىانجامد و خداوند براى يارى مؤمنين آن گمراهان را در طغيانشان مىكشاند تا كور دل بمانند .